مصرف انرژی بیتکوین در سال ۲۰۲۶؛ از آمار نگرانکننده تا حرکت بهسوی استخراج سبز
به گزارش تجارت نیوز، شهری کوچک را تصور کنید که شبکه برق آن شبانهروز در حال کار است تا هزاران خانه را روشن نگه دارد. حالا همان میزان برق را در ذهن خود به چند هزار دستگاه رایانه اختصاص دهید که بیوقفه مشغول حل معماهای ریاضی هستند. این تصویر، توصیفی دقیق از دنیای استخراج بیتکوین است؛ صنعتی که با رشد ارزهای دیجیتال، بیش از هر زمان دیگری زیر ذرهبین فعالان محیطزیست، دولتها و افکار عمومی قرار گرفته است.
در سالهای اخیر، مصرف انرژی بیتکوین به یکی از اصلیترین محورهای نقد این رمزارز تبدیل شده است. در این گزارش، با نگاهی جامع به آمارهای ۲۰۲۵ و چشمانداز ۲۰۲۶، میزان مصرف برق بیتکوین، مقایسه آن با کشورها و صنایع، ترکیب منابع انرژی، واکنشهای نظارتی و مسیر حرکت بهسوی استخراج سبز را بررسی میکنیم.
مصرف انرژی بیتکوین به ازای هر تراکنش
یکی از بحثبرانگیزترین شاخصها، میزان انرژی مصرفی برای هر تراکنش در شبکه بیتکوین است. بر اساس دادههای سال ۲۰۲۵، هر تراکنش بیتکوین بهطور متوسط حدود ۱,۱۳۵,۰۰۰ واتساعت برق مصرف میکند؛ رقمی که آن را به پرمصرفترین شبکه بلاکچینی در میان رمزارزهای بزرگ تبدیل کرده است.
برای مقایسه، اتریوم در دوران اثبات کار (PoW) حدود ۸۴ هزار واتساعت به ازای هر تراکنش مصرف میکرد. اما پس از مهاجرت کامل به اثبات سهام (PoS)، مصرف انرژی آن به تنها ۳۵ واتساعت کاهش یافت؛ یعنی بیش از ۹۹.۹ درصد صرفهجویی انرژی. این اختلاف، بار دیگر شکاف عمیق میان مدلهای اجماع PoW و PoS را نشان میدهد.
مصرف جهانی انرژی استخراج بیتکوین
شبکه بیتکوین در سال ۲۰۲۵ سالانه حدود ۱۷۳ تراواتساعت برق مصرف کرده است؛ رقمی که آن را همتراز یا حتی بالاتر از مصرف برق کشورهایی مانند اوکراین با حدود ۱۶۰ تراواتساعت قرار میدهد. شاخص کمبریج تخمین میزند که بیتکوین اکنون ۰.۵ تا ۰.۷۸ درصد از کل برق جهان را مصرف میکند.
شدت انرژی به ازای هر بیتکوین استخراجشده نیز به ۲۰۹ مگاواتساعت افزایش یافته است؛ در حالی که این رقم در سال قبل ۲۰۲ مگاواتساعت بود. دلیل اصلی این رشد، افزایش مداوم سختی استخراج است.
جغرافیای مصرف انرژی استخراج بیتکوین؛ از تگزاس تا نروژ
در نقشه جهانی استخراج، تغییرات مهمی رخ داده است. سهم قزاقستان از مصرف انرژی استخراج جهانی در سال ۲۰۲۵ به ۷ درصد کاهش یافت؛ نتیجه مستقیم سیاستهای کنترلی و سهمیهبندی برق.
در مقابل، ایالت تگزاس به یکی از قطبهای اصلی استخراج تبدیل شده و تاسیساتی با مصرف بیش از ۲.۳ گیگاوات برق را در خود جای داده که معادل ۶ درصد از توان ماینینگ آمریکا است.
ایران که زمانی نقش پررنگی در استخراج داشت، اکنون کمتر از ۱.۵ درصد از مصرف انرژی جهانی ماینینگ را به خود اختصاص میدهد. کانادا در سال ۲۰۲۵ حدود ۵.۱ تراواتساعت برق برای استخراج مصرف کرد که عمدتا از برقآبی کبک و بریتیش کلمبیا تامین میشود. نروژ نیز با تامین بیش از ۹۹ درصد انرژی استخراج از منابع تجدیدپذیر، همچنان سبزترین بازیگر این حوزه است.
بیتکوین در مقایسه با کشورها و صنایع
مصرف برق سالانه بیتکوین با ۱۴۳ تا ۱۷۳ تراواتساعت، از کشورهایی مانند نروژ، بنگلادش، پاکستان و حتی مجموع مصرف بلژیک و هلند فراتر رفته است. این
میزان حتی از مصرف برق کل صنعت استخراج طلا در جهان با ۱۳۱ تراواتساعت نیز بیشتر است.
در مقایسه صنعتی، مراکز داده جهانی در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۱۴ تراواتساعت برق مصرف کردند؛ تنها اندکی بیشتر از بیتکوین. کل سیستم بانکی جهان نیز حدود
۲۶۰ تراواتساعت برق مصرف میکند؛ تنها ۱.۵ برابر شبکه بیتکوین.
ترکیب منابع انرژی استخراج بیتکوین
با وجود رشد انرژیهای پاک، زغالسنگ همچنان ۴۵ درصد از ترکیب انرژی استخراج بیتکوین را تشکیل میدهد. پس از آن، گاز طبیعی با ۲۱ درصد، برقآبی با ۱۶ درصد، انرژی هستهای با ۹ درصد، باد با ۵ درصد و خورشیدی با تنها ۲ درصد قرار دارند. منابعی مانند زیستانرژی و نفت هرکدام تنها ۱ درصد سهم دارند.
با این حال، سهم انرژیهای تجدیدپذیر در مجموع به ۵۴ درصد رسیده که نشاندهنده تغییری تدریجی در جهتگیری صنعت استخراج است.
بهرهوری سختافزاری و کاهش شدت انرژی
در سال ۲۰۲۵، دستگاههای ASIC به بهرهوری ۴۶ ژول بر تراهش دست یافتند؛ یعنی ۱۲ درصد بهبود نسبت به سال قبل. میانگین PUE مزارع استخراج از ۱.۲۳ به ۱.۱۸ کاهش یافت.
فناوری خنککننده غوطهوری اکنون در ۲۷ درصد از تاسیسات بزرگ استفاده میشود و نرمافزارهای استخراج پویا در ۴۱ درصد عملیاتها فعال هستند.
شدت کربن به ازای هر بیتکوین استخراجشده نیز به ۳۵۸ کیلوگرم CO₂e کاهش یافته؛ در حالی که این رقم در سال قبل ۳۷۱ کیلوگرم بود.
اثرات زیستمحیطی و واکنشهای نظارتی
استخراج بیتکوین در سال ۲۰۲۵ حدود ۶۱ میلیون تن CO₂e انتشار داشته است. با این حال، افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر به ۵۴ درصد، نقش مهمی در کاهش شدت کربن ایفا کرده است.
در همین راستا، ۱۶ کشور مقررات مستقیم انرژی برای استخراج اعمال کردهاند. اتحادیه اروپا با مقررات MiCA، افشای دادههای پایداری را برای مزارع بالای ۲۵ مگاوات الزامی کرده و ایالت نیویورک مجوزهای استخراج مبتنی بر سوخت فسیلی را بهطور موقت متوقف کرده است.
بیتکوین در برابر سایر رمزارزها و VISA
در سال ۲۰۲۵، بیتکوین ۸۱ درصد از کل مصرف انرژی بازار رمزارزها را به خود اختصاص داد. در حالی که اتریوم پس از PoS تنها ۰.۰۲ تراواتساعت مصرف میکند، شبکههایی مانند سولانا با ۰.۱ واتساعت به ازای هر تراکنش جزو کممصرفترینها هستند.
برای مقایسه، ویزا تنها ۱.۴ واتساعت برای هر تراکنش مصرف میکند؛ رقمی که تقریباً یک میلیون برابر کمتر از بیتکوین است.
آیندهای سبزتر اما پرچالش
بیتکوین همچنان یکی از پرمصرفترین فناوریهای دیجیتال جهان است؛ اما دادهها نشان میدهد مسیر این صنعت از «هشدار زیستمحیطی» به سمت «اصلاح ساختاری» تغییر کرده است. افزایش بهرهوری سختافزار، رشد انرژیهای تجدیدپذیر، شفافیت دادهها و فشارهای نظارتی، همگی نوید آیندهای کمکربنتر را میدهند.
با این حال، فاصله بیتکوین تا پایداری کامل همچنان زیاد است و بررسی مستمر، سیاستگذاری دقیق و نوآوری فناورانه، شرط اصلی همزیستی این دارایی دیجیتال با اهداف اقلیمی جهان خواهد بود.
- ۱ بازديد
- ۰ نظر